Erozja szkliwa: co je niszczy i jak je chronić.
Szkliwo to najtwardsza substancja w ludzkim organizmie — raz utracone, nigdy się jednak nie odbuduje. Erozja to stopniowa utrata szkliwa pod wpływem kwasów, a ponieważ początkowo przebiega powoli i bezboleśnie, często bywa zauważana dopiero w zaawansowanym stadium. Dobra wiadomość jest taka, że znając przyczyny, można jej w dużej mierze zapobiec. Wyjaśniamy, co niszczy szkliwo i jak chronić to, co jeszcze zostało.
Czym jest erozja szkliwa
Szkliwo to twarda zewnętrzna powłoka chroniąca każdy ząb. Erozja oznacza jego chemiczne rozpuszczanie przez kwasy — w odróżnieniu od starcia mechanicznego (wywołanego zgrzytaniem lub zbyt mocnym szczotkowaniem), choć oba procesy często idą w parze. Utracone szkliwo nie regeneruje się, więc odsłonięciu ulega leżąca pod nim żółtawa, bardziej miękka zębina — a wraz z nią pojawiają się nadwrażliwość oraz większe ryzyko próchnicy i ukruszeń. Ponieważ uszkodzenia są nieodwracalne, wszystko sprowadza się do profilaktyki.
Co ją powoduje
Przyczyną są kwasy, działające z dwóch kierunków. Kwasy z diety: napoje gazowane (również te dietetyczne i woda gazowana), cytrusy i soki, wino oraz potrawy z octem — szczególnie gdy są pite powoli, małymi łykami, lub przetrzymywane w ustach. Kwasy z wnętrza organizmu: refluks żołądkowo-przełykowy oraz częste wymioty (w przebiegu chorób lub zaburzeń odżywiania), które omywają zęby kwasem żołądkowym. Suchość w jamie ustnej nasila oba mechanizmy, ponieważ to ślina w naturalny sposób neutralizuje kwasy. Szczotkowanie zębów bezpośrednio po kontakcie z kwasem — gdy szkliwo jest zmiękczone — dodatkowo przyspiesza jego utratę.
Sygnały, na które warto zwrócić uwagę
Wczesna erozja jest dyskretna: narastająca nadwrażliwość na ciepłe, zimne i słodkie oraz zęby wyglądające na nieco bardziej żółte, gdy przez ścieńczałe szkliwo zaczyna prześwitywać zębina. W miarę postępu można zauważyć zęby stające się gładkie i błyszczące, brzegi sprawiające wrażenie przeziernych lub łatwo się kruszących, drobne zagłębienia (tzw. miseczki) na powierzchniach żujących oraz wypełnienia, które zdają się wystawać ponad ząb, gdy otaczające je szkliwo ulega starciu. Stomatolog potrafi rozpoznać ten schemat na wczesnym etapie.
Jak chronić szkliwo
- Kwaśne jedzenie i napoje należy ograniczyć do głównych posiłków, zamiast popijać je przez cały dzień; do zimnych kwaśnych napojów warto używać słomki;
- Nie należy szczotkować zębów bezpośrednio po — lepiej odczekać około godziny, aż zmiękczone szkliwo ponownie stwardnieje;
- Po kwaśnych produktach warto przepłukać usta wodą, a posiłek zakończyć czymś neutralnym, na przykład serem lub mlekiem;
- Należy używać pasty z fluorem i miękkiej szczoteczki, szczotkując delikatnie;
- Jeśli przyczyną jest refluks, należy podjąć jego leczenie.
Tam, gdzie szkliwo zostało już utracone, ząb można odbudować i zabezpieczyć bondingiem, licówkami lub koronami.
Często zadawane pytania
Czy szkliwo zębów może się odbudować?
Nie — szkliwo nie zawiera żywych komórek, więc raz utracone nie ulega regeneracji. Wczesne zmiękczenie można jeszcze utwardzić (zremineralizować) dzięki fluorowi i ślinie, jednak faktyczna utrata szkliwa jest nieodwracalna. Dlatego najważniejsze jest zapobieganie dalszej erozji oraz zabezpieczanie startych zębów bondingiem lub licówkami.
Co powoduje erozję szkliwa?
Kwasy. Z jednej strony kwasy pokarmowe z napojów gazowanych, cytrusów, soków, wina i potraw z octem, z drugiej — kwas żołądkowy przy refluksie lub częstych wymiotach. Suchość w jamie ustnej pogarsza sytuację, ponieważ ślina neutralizuje kwasy, a szczotkowanie tuż po kontakcie z kwasem przyspiesza utratę szkliwa. Po zidentyfikowaniu źródła erozji można jej w dużej mierze zapobiec.
Jakie są objawy erozji szkliwa?
Na początku: narastająca nadwrażliwość i zęby wyglądające na nieco bardziej żółte, gdy zaczyna prześwitywać zębina. Później: gładkie, błyszczące powierzchnie, przezierne lub kruszące się brzegi, drobne zagłębienia na powierzchniach żujących oraz wypełnienia sprawiające wrażenie wystających, gdy ściera się otaczające je szkliwo. Stomatolog potrafi rozpoznać ten schemat wcześnie.
Jak powstrzymać ścieranie się szkliwa?
Kwaśne jedzenie i napoje warto ograniczyć do głównych posiłków i używać słomki, nie szczotkować zębów przez około godzinę po kontakcie z kwasem, płukać usta wodą i kończyć posiłki serem lub mlekiem, a do codziennej higieny używać pasty z fluorem i miękkiej szczoteczki. Jeżeli przyczyną jest refluks, należy go leczyć. Starte zęby można odbudować bondingiem lub licówkami.
Nie zastępuje profesjonalnej porady medycznej. Poniższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi diagnozy ani planu leczenia. W celu omówienia własnej sytuacji należy zawsze skonsultować się z wykwalifikowanym lekarzem stomatologiem.
Bibliografia i źródła
Ilustracje © Tantalya Dental Clinic — autorskie schematy stworzone na potrzeby tego artykułu. Treści edukacyjne opierają się na ogólnodostępnych informacjach medycznych z U.S. National Library of Medicine (MedlinePlus). Brak powiązań oraz rekomendacji ze strony podmiotów trzecich.
Rozważają Państwo leczenie w Antalyi?
Prosimy o przesłanie opisu swojej sytuacji, a my przygotujemy realistyczny harmonogram leczenia dostosowany do dat Państwa podróży.
Poproś o plan leczenia